Vergunningenaanvragen monumenten onder Wabo vaker afgewezen

Op dit moment duurt de wettelijke termijn voor de aanvraag van een gemeentelijke monumentenvergunning, dertien weken. Met de komst van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) wordt dat acht weken. ‘Dat is veel te kort’, vindt Joris van Haaften, teamleider monumentenzorg en archeologie van de gemeente Groningen.

Interview door Judith Kars Joris van Haaften

Dat gemeentelijke monumenten vaak beeldbepalende monumenten zijn, bewijst 'de Harmonie' aan de Oude Kijk in’t Jatstraat van Groningen. Eens was dit pand een concertzaal van internationale allure. Nu wordt het gebruikt door de Groninger Faculteit der Rechtsgeleerdheid. Het pand is ooit gedeeltelijk verwoest door een brand, maar de voorgevel is intact gebleven. Een karakteristiek monument voor iedereen die ooit in Groningen heeft gewoond, of er studeert.
Wie, net als de Rijksuniversiteit Groningen, een dergelijk pand bezit of in gebruik heeft, krijgt vroeg of laat te maken met de monumentenvergunning. Bijvoorbeeld bij een restauratie, een verbouwing of een functiewisseling van het gebouw.

Van Haaften: ‘Het doel van monumentenzorg is dat je historie in stand houdt. Je hoeft het niet mooier te maken, je hoeft niet terug in de tijd. Maar je maakt wel andere afwegingen dan wanneer je een schuur aanbouwt bij een normaal pand. In de praktijk helpen we de aanvrager daarom zijn aanvraag zo aan te passen, dat die vergunbaar is. Met de huidige termijn dertien weken voor een gemeentelijk monument, hebben we daarvoor voldoende tijd. De aanvrager kan binnen de proceduretijd nog tekeningen laten aanpassen. Maar bij een procedure van acht weken is er geen tijd meer om de aanvraag te repareren. Dan dreigt het principe van lex silencio. Omdat we dat willen voorkomen, moeten we de vergunning weigeren’.

Vooroverleg
Een weigering leidt tot oponthoud en dat is vervelend voor de aanvrager. De oplossing voor dit probleem heet vooroverleg. Van Haaften: ‘In theorie is dat een mooie oplossing. We doen dat ook wel, maar het gevaar is dat je onduidelijkheid schept. Je wekt de suggestie dat een aanvraag vergund wordt wanneer de aanvrager de tekening op een bepaalde manier aanpast. Maar dat kun je als ambtenaar nooit met zekerheid toezeggen, want uiteindelijk beslissen burgemeester en wethouders op basis van een advies van de monumentencommissie.’ Van Haaften verwacht dan ook dat de invoering van de Wabo leidt tot meer afwijzingen van vergunningaanvragen.

Rijksmonumenten kunnen sneller
Voor rijksmonumenten blijft in de Wabo de huidige wettelijke termijn zesentwintig weken in stand. Maar dat kan korter, vindt van Haaften. ‘In Groningen hebben we afgesproken dat we de monumentenaanvraag straks in twintig weken behandelen. Ik heb me altijd een beetje geschaamd voor het feit dat een aanvrager zo lang moest wachten op een besluit. Maar tot voor kort waren we in alle gevallen verplicht advies te vragen aan de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten. Zij mocht daar drie maanden over doen en zelfs die termijn werd wel eens overschreden. Daarnaast hebben we te maken met de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure. Op grond van deze procedure moet het conceptbesluit van een vergunning 6 weken ter visie liggen'.

Decentralisatie monumentenzorg
Recent is gedeeltelijk de plicht afgeschaft, om de Rijksdienst advies te vragen bij een vergunningaanvraag. Dit is onderdeel van het decentralisatiebeleid van monumentenzorg. Dit is in 1988 ingezet toen het rijk de vergunningverlening overhevelde naar gemeenten, en zelf alleen een adviesrol behield. Groningen blijft echter regelmatig advies aan de Rijksdienst vragen. ‘Ik vind de kwaliteit van hun adviezen goed. Vooral in geval van een bezwaarprocedure hebben we steekhoudende argumenten nodig. Overigens hebben grote gemeenten als Groningen hun monumentenzorg redelijk voortvarend opgebouwd. Die hebben zo’n rijksdienst niet echt nodig. Bij kleine gemeenten is decentralisatie wel een zorg. Onlangs heeft de Erfgoed Inspectie een onderzoek verricht naar gemeenten met 150 tot 200 rijksmonumenten, de uitkomst daarvan is gewoon choquerend. Er zijn gemeenten met meer dan 150 rijksmonumenten die slechts één middag in de week iemand in dienst hebben voor monumentenvergunningen. Vind je het dan gek dat er dingen misgaan? De rijksoverheid heeft wel gedecentraliseerd, maar is vergeten daarbij eisen te stellen aan de gemeenten’

Tegenprestatie gemeenten
‘Er bestaan inmiddels plannen om de decentralisatie nog verder te laten gaan. Ik zat in een werkgroep die het rijk heeft geadviseerd over de modernisering van de monumentenzorg. Wij pleiten ondermeer voor een donatie in het gemeentefonds. Als tegenprestatie moeten gemeenten verplicht worden om voldoende en gekwalificeerd personeel aan te trekken. Het rijk moet bovendien eisen stellen aan de opleiding en kennis van vergunningverleners in de monumentenzorg, zoals in de archeologie ook gebeurt. In kleinere gemeenten doet vaak iemand zonder relevante achtergrond monumentenzorg er een beetje bij', aldus van Haaften.

Lees ook:
Precieze uitvoering monumentenbeleid in Wabo en Bro nog onduidelijk

Meer over nieuws over Bouwen
Nieuwsrubriek Bouwen

Abonneer nu op de gratis 2-wekelijkse elektronische Nieuwsbrief Omgevingsvergunning.nl!

Geplaatst:	20-04-09 01:00
Door:	Redactie Omgevingsvergunning.nl
Bron:	Verslaggever: Judith Kars

Reageren?